ژاپن
ژاپن چهار دانشگاه در ۱۰۰ برتر QS دارد و شهریهٔ دانشگاه‌های ملی‌اش حدود ۵۳۵٬۸۰۰ ین در سال است. این راهنما بورسیهٔ MEXT، برنامه‌های انگلیسی‌زبان، ویزا، ددلاین‌ها و تفاوت مسیر اپلای ایرانی‌ها و افغان‌ها را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهد.
ارزیابی رایگان شانس پذیرشچرا ژاپن مقصد خوبی برای دانشجویان ایرانی است؟
چرا ژاپن؟
بر اساس QS ۲۰۲۷ (ژوئن ۲۰۲۶)، دانشگاه توکیو رتبهٔ ۳۹، دانشگاه کیوتو رتبهٔ =۶۴، دانشگاه اوساکا رتبهٔ ۹۵، مؤسسهٔ علوم توکیو رتبهٔ =۹۷ و دانشگاه توهوکو رتبهٔ ۱۰۲ جهان را دارند. چهار دانشگاه ژاپنی در ۱۰۰ برتر قرار گرفته‌اند.
مزایای تحصیل در ژاپن
- شهریهٔ کم: شهریهٔ دانشگاه‌های ملی حدود ۵۳۵٬۸۰۰ ین در سال است و برای دانشجوی خارجی و ژاپنی تفاوتی ندارد. یک بار هم حدود ۲۸۲٬۰۰۰ ین هزینهٔ ورودی گرفته می‌شود. برخی دانشگاه‌ها و برنامه‌ها شهریهٔ بالاتری دارند (مثلاً حدود ۶۴۲٬۹۶۰ ین در برخی برنامه‌های دانشگاه توکیو)، پس عدد دقیق را از سایت همان برنامه بگیرید.
- هزینهٔ زندگی: میانگین رسمی حدود ۱۰۵٬۰۰۰ ین در ماه است. توکیو گران‌تر از شهرهای دیگر است.
- برنامه‌های انگلیسی: چند صد برنامهٔ کاملاً انگلیسی وجود دارد (عدد دقیق بسته به منبع فرق می‌کند). بیشترشان ارشد و دکتری‌اند. در کارشناسی حدود ۱۰۰ برنامهٔ انگلیسی در حدود ۴۰ دانشگاه گزارش شده است.
- کار حین تحصیل: دانشجو با دریافت «مجوز فعالیت خارج از وضعیت اقامت» تا ۲۸ ساعت در هفته می‌تواند کار کند، و در تعطیلات بلند تا ۸ ساعت در روز.
- ماندن بعد از تحصیل: فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ژاپن می‌توانند ویزای جست‌وجوی کار (Designated Activities) تا یک سال بگیرند.
بورسیه‌ها
مهم‌ترین بورسیهٔ ژاپن، بورسیهٔ دولت ژاپن یا مونبوکاگاکوشو (MEXT) است. پوشش آن شامل شهریه، مقرری ماهانه و بلیت رفت‌وبرگشت است. مقرری ماهانهٔ ۲۰۲۷ حدود ۱۱۷٬۰۰۰ ین برای کارشناسی، ۱۴۳٬۰۰۰ ین برای دانشجوی پژوهشی غیررسمی، ۱۴۴٬۰۰۰ ین برای ارشد و ۱۴۵٬۰۰۰ ین برای دکتری است.
- مسیر سفارت: از طریق سفارت ژاپن در کشور محل تابعیت درخواست می‌دهید. آزمون و مصاحبه دارد و MEXT در نهایت شما را به دانشگاه معرفی می‌کند.
- مسیر دانشگاه: دانشگاهی که شما را پذیرفته مستقیم برای MEXT معرفی‌تان می‌کند. زمان‌بندی آن را هر دانشگاه تعیین می‌کند.
- زمان‌بندی چرخهٔ ۲۰۲۷: مهلت‌های مسیر سفارت بین اواخر اردیبهشت و اوایل تیر ۱۴۰۵ بود؛ نتیجهٔ نهایی بین دی و اسفند و اعزام در فروردین ۱۴۰۶. چرخهٔ بعدی احتمالاً حدود اردیبهشت تا تیر ۱۴۰۶ اعلام می‌شود. اطلاعیهٔ سفارت را پیگیری کنید.
- سن: در چرخهٔ ۲۰۲۷ برای ارشد و دکتری متولد پس از ۲ آوریل ۱۹۹۲ و برای کارشناسی متولد پس از ۲ آوریل ۲۰۰۲ بودن لازم بود. شرط هر سال را در راهنمای رسمی ببینید.
- بورسیه و معافیت شهریه دانشگاه‌ها: بسیاری از برنامه‌های انگلیسی بورسیه یا معافیت شهریه دارند. مثلاً در برنامهٔ Kyoto iUP، همهٔ پذیرفته‌شدگان از هزینهٔ ورودی معاف می‌شوند و شهریه را کامل یا بخشی نمی‌پردازند.
رشته‌های انگلیسی‌زبان
در ژاپن بیشتر برنامه‌های انگلیسی در مقطع ارشد و دکتری هستند. در کارشناسی انگلیسی بیشترین برنامه‌ها در مهندسی و کسب‌وکار است. حوزه‌های اصلی:
- مهندسی و فناوری: مهندسی عمران (Civil Engineering)، مهندسی مکانیک (Mechanical Engineering)، رباتیک (Robotics)، علوم داده و هوش مصنوعی (Data Science and AI)
- علوم پایه: فیزیک (Physics)، شیمی (Chemistry)، ستاره‌شناسی (Astronomy)، علوم زمین (Earth Sciences)
- علوم زیستی و کشاورزی: علوم زیستی (Biological Sciences)، منابع زیستی و محیط‌زیست (Bioresource and Bioenvironment)
- کسب‌وکار و اقتصاد: مدیریت کسب‌وکار (Business Administration)، اقتصاد (Economics)
- علوم اجتماعی و بین‌الملل: سیاست‌گذاری عمومی (Public Policy)، علوم پایداری (Sustainability Science)، علوم انسانی و انسانیت (Human Sciences)، روابط بین‌الملل (International Relations)
- حقوق: تعداد کمی برنامهٔ انگلیسی، بیشتر در مقطع ارشد
پزشکی (Medicine) و بیشتر رشته‌های بالینی معمولاً به ژاپنی تدریس می‌شوند. برنامه‌ها هر سال تغییر می‌کنند؛ مثلاً برنامهٔ کارشناسی انگلیسی PEAK دانشگاه توکیو دیگر پذیرش ندارد. فهرست به‌روز را در Study in Japan و سایت هر دانشگاه ببینید.
شرایط اپلای
مدارک مشترک شامل مدرک و ریزنمرات رسمی، پاسپورت، مدرک زبان، رزومه و انگیزه‌نامه است. در ارشد و دکتری معمولاً طرح پژوهشی و موافقت استاد راهنما هم لازم است. برای رزومه می‌توانید از قالب یوروپاس کمک بگیرید و برای ساختار کلی انگیزه‌نامه به راهنمای نوشتن SOP نگاه کنید.
- برنامه‌های انگلیسی: معمولاً IELTS ۶٫۰ تا ۶٫۵ یا TOEFL ۸۰ تا ۹۰ می‌خواهند و نیازی به JLPT یا EJU ندارند.
- برنامه‌های ژاپنی‌زبان: بیشتر کارشناسی‌ها آزمون EJU و گواهی JLPT می‌خواهند.
تفاوت ایرانی‌ها و افغان‌ها
| محور | ایران | افغانستان |
|---|---|---|
| بورسیهٔ MEXT از مسیر سفارت | سفارت ژاپن در ایران هم کارشناسی و هم ارشد/دکتری را می‌پذیرد | سفارت ژاپن در افغانستان فقط دانشجوی پژوهشی (ارشد/دکتری) را انتخاب می‌کند |
| روش درخواست | ثبت‌نام در سامانهٔ سجاد (وزارت علوم) و ارسال مدارک به سفارت؛ آزمون و مصاحبه | ارسال مدارک به ایمیل رسمی سفارت؛ آزمون کتبی با همکاری بنیاد آقاخان؛ درخواست رایگان است |
| مهلت چرخهٔ ۲۰۲۷ | کارشناسی ۱۳ تیر ۱۴۰۵؛ ارشد و دکتری چند روز زودتر | اواخر مه ۲۰۲۶ (حدود ۴ خرداد ۱۴۰۵) |
| ویزای ورود | گواهی COE را دانشگاه می‌گیرد؛ ویزا از سفارت ژاپن در تهران | گواهی COE را دانشگاه می‌گیرد؛ محل دریافت ویزا را از دانشگاه یا سفارت بپرسید |
سفارت ژاپن اعلام کرده برای مسیر MEXT هیچ هزینه‌ای از متقاضی نمی‌گیرد. اگر کسی پول خواست، کلاهبرداری است.
ویزا
دانشجوی خارجی با ویزای «دانشجو» (ryugaku) به ژاپن می‌رود. اول دانشگاه برای شما گواهی اهلیت اقامت (COE) را از اداره مهاجرت ژاپن می‌گیرد. صدور آن معمولاً یک تا سه ماه طول می‌کشد. سپس با COE و مدارک مالی و پذیرش در سفارت ژاپن ویزا می‌گیرید. دانشجو تا مجوز فعالیت خارج از وضعیت اقامت نگیرد حق کار ندارد.
ددلاین‌ها
- بورسیهٔ MEXT: مسیر سفارت حدود اردیبهشت تا تیر هر سال برای اعزام سال بعد؛ مسیر دانشگاه از پاییز تا زمستان، بسته به دانشگاه.
- پذیرش دانشگاه‌ها: پذیرش آوریل برنامهٔ اصلی است و اکتبر در حال رشد است. اپلای معمولاً ۶ تا ۱۰ ماه قبل از شروع باز می‌شود. مثلاً برنامهٔ انگلیسی علوم انسانی دانشگاه اوساکا برای ورود اکتبر ۲۰۲۷، درخواست را از ۱۰ آذر ۱۴۰۵ تا ۱۶ دی ۱۴۰۵ می‌گیرد.
اگر مقایسه با مقصدهای دیگر آسیا و اروپا برایتان مهم است، صفحهٔ کره جنوبی و هلند را هم ببینید.
آخرین بررسی: مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶). رتبه‌ها، شهریه‌ها، مهلت‌ها و برنامه‌های دانشگاه‌ها هر سال تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام اطلاعات نهایی را در سایت رسمی Study in Japan، سفارت ژاپن و دانشگاه موردنظر تأیید کنید.
آنچه باید پیش از تصمیم بدانی
بورسیه‌های موجود برای ژاپن
پاسخ پرتکرارترین پرسش‌ها درباره‌ی ژاپن
آیا ایرانی‌ها می‌توانند بورسیهٔ MEXT بگیرند؟
بله. سفارت ژاپن در ایران هم برای کارشناسی و هم برای ارشد و دکتری درخواست می‌پذیرد. ثبت‌نام در سامانهٔ سجاد و ارسال مدارک به سفارت لازم است و آزمون و مصاحبه هم دارد. مهلت‌ها هر سال تغییر می‌کند.
آیا افغان‌ها هم می‌توانند MEXT بگیرند؟
بله، اما سفارت ژاپن در افغانستان فقط دانشجوی پژوهشی (ارشد و دکتری) انتخاب می‌کند. مدارک را به ایمیل رسمی سفارت می‌فرستید و برای کارشناسی از این مسیر نمی‌شود.
شهریهٔ دانشگاه‌های ژاپن چقدر است؟
در دانشگاه‌های ملی حدود ۵۳۵٬۸۰۰ ین در سال به‌اضافهٔ حدود ۲۸۲٬۰۰۰ ین هزینهٔ ورودی. برخی دانشگاه‌ها و برنامه‌ها بیشتر می‌گیرند و دانشگاه‌های خصوصی گران‌ترند.
آیا بدون زبان ژاپنی می‌توان در ژاپن درس خواند؟
بله، در برنامه‌های انگلیسی که بیشتر در ارشد و دکتری هستند. معمولاً IELTS ۶٫۰ تا ۶٫۵ یا TOEFL ۸۰ تا ۹۰ می‌خواهند. زندگی روزمره و کار پاره‌وقت با دانستن ژاپنی راحت‌تر می‌شود.
دانشجو در ژاپن چند ساعت می‌تواند کار کند؟
با گرفتن مجوز فعالیت خارج از وضعیت اقامت، تا ۲۸ ساعت در هفته و در تعطیلات بلند تا ۸ ساعت در روز. کار بدون این مجوز تخلف است.
بعد از تحصیل می‌توان در ژاپن ماند؟
بله. فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ژاپن می‌توانند ویزای جست‌وجوی کار (Designated Activities) تا یک سال بگیرند.
اپلای ژاپن چه زمانی باید شروع شود؟
معمولاً ۶ تا ۱۰ ماه قبل از شروع ترم. ترم اصلی آوریل است و اکتبر هم پذیرش دارد. مهلت بورسیهٔ MEXT در مسیر سفارت حدود اردیبهشت تا تیر هر سال است.
بیشتر بخوان، بهتر تصمیم بگیر
پرونده‌ات را با مشاور ژاپن اپلای‌نوتس بسنج
در یک جلسه‌ی رایگان، رشته، معدل و بودجه‌ات را بررسی می‌کنیم و فهرستی واقع‌بینانه از دانشگاه‌های مناسب به‌همراه نقشه‌ی راه ویزا به تو می‌دهیم.